Który rozmiar? To pierwsze pytanie, jakie ludzie zadają przed zamówieniem — i słusznie. Piłkę pasterską dobiera się inaczej niż każdą inną zabawkę dla psa. Za mała: pies ją podnosi, nosi w pysku jak przerośniętą piłkę tenisową i nudzi się w pół godziny. Za duża: pies nie jest w stanie zejść wystarczająco nisko, żeby ją pchać, więc odpuszcza. Tak czy inaczej piłka ląduje w kącie ogrodu.
Ten przewodnik wyjaśnia, jak działa dobór rozmiaru, podaje liczby dla wszystkich czterech rozmiarów i omawia trudne przypadki: mieszańce, szczenięta i psy, które wypadają pomiędzy dwoma rozmiarami. Jeśli chcesz tylko tabelę, znajdziesz ją w przewodniku po rozmiarach.
Błąd, który popełnia większość właścicieli
Rozmiar bywa traktowany jak kwestia gustu. Tymczasem to raczej wymóg mechaniczny: pies nie powinien być w stanie podnieść piłki. To jedno ograniczenie przestawia zachowanie z trybu aportowania w tryb zaganiania — wzorzec, który Border collie czy Owczarek niemiecki odziedziczył po pokoleniach pracy przy stadzie.
Za małą piłkę pies bierze w pysk i podnosi — i wtedy to już zwykła futbolówka. Instynkt w ogóle się nie włącza, więc nowość szybko powszednieje.
Za duża to problem odwrotny. Pies chce pracować, ale nie może dostać się pod piłkę, i po kilku sfrustrowanych próbach większość psów odchodzi.
Chodzi o piłkę, którą twój pies może popychać i prowadzić klatką piersiową i nosem, ale której nie da rady podnieść.
Najpierw rasa, potem wzrost i waga
Zacznij od rasy. Każdy z czterech rozmiarów powstał z myślą o konkretnej grupie ras pracujących i u większości psów sama rasa prowadzi do właściwej piłki bez żadnego mierzenia.
Mieszaniec, rasa spoza listy albo pies, który wygląda, jakby wypadał między dwoma rozmiarami? Wtedy zrób dwa pomiary: wysokość w kłębie i wagę. Wysokość mówi, jak wysoko stoi pies. Waga — ile psa stoi za pchnięciem. Czytane razem opisują psa na wysokości klatki piersiowej, czyli tam, gdzie piłka ma pracować.
Kiedy te dwa odczyty się nie zgadzają, wybierz większy rozmiar. Więcej o tej zasadzie niżej.
Jak zmierzyć wysokość w kłębie
Potrzebujesz miarki krawieckiej i psa gotowego postać spokojnie przez dwie minuty.
Krok 1. Ustaw psa równo na czterech łapach. Pies siedzący, leżący albo przeciągający się daje wynik, z którym nic nie zrobisz. We dwoje jest łatwiej: jedna osoba trzyma smakołyk na wysokości nosa, żeby pies patrzył przed siebie, a druga mierzy.
Krok 2. Znajdź kłąb. Przesuń dłoń od nasady szyi wzdłuż grzbietu, aż wyczujesz kostne wzniesienie w miejscu, gdzie schodzą się łopatki. U stojącego psa to najwyższy punkt grzbietu.
Krok 3. Zmierz pionowo od kłębu do ziemi — nie od czubka głowy. Mierzenie od głowy to najczęstszy błąd i potrafi przesunąć wynik o cały rozmiar.
Ta liczba to wysokość twojego psa w kłębie i to ją sprawdzasz w tabeli poniżej.
Cztery rozmiary
| Rozmiar | Wysokość w kłębie | Waga | Typowe rasy |
|---|---|---|---|
| 45 cm | do 37 cm | do 11 kg | Corgi i inne małe rasy |
| 55 cm | 38–50 cm | 11–23 kg | Border collie, średnie rasy pasterskie |
| 75 cm | 51–62 cm | 23–34 kg | Owczarek australijski |
| 95 cm | od 63 cm | od 34 kg | Owczarek niemiecki, Malinois, Rottweiler, Doberman |
Wszystkie cztery rozmiary mają tę samą konstrukcję: pokrowiec z tkaniny balistycznej wokół pompowanej piłki wewnętrznej. Piłka wewnętrzna jest sprzedawana także osobno, więc jej uszkodzenie nie oznacza kupowania całej piłki od nowa. Pełniejszy opis budowy znajdziesz na stronie o tym, czym jest piłka pasterska.
45 cm, mali pasterze
Rozmiar dla Corgi i innych psów niskich w kłębie i trzymających się blisko ziemi. Przy tej wielkości mogą wejść za piłkę i ją prowadzić, zamiast stać pod nią. Instynkt pasterski Corgi jest równie silny jak u Border collie — zmienia się tylko skala piłki.
55 cm, średni pasterze
Tu trafia większość Border collie oraz inne psy o wysokości w kłębie 38–50 cm. Wyjątkiem są wysokie, smukłe Border collie, więc zmierz psa, zanim zamówisz piłkę 55 cm, bo część z nich należy raczej do rozmiaru 75 cm.
75 cm, psy pracujące pełnego wzrostu
Owczarki australijskie i inne psy o głębokiej klatce piersiowej i dłuższych nogach. Zwłaszcza aussie lepiej radzą sobie z rozmiarem w górę. Ich popęd jest intensywny i chcą czegoś, w co naprawdę mogą się weprzeć.
95 cm, duże rasy pracujące
Owczarki niemieckie, Malinois, Rottweilery i Dobermany. Jeśli piłka 75 cm wygląda pod klatką twojego psa na małą, potrzebujesz piłki pasterskiej 95 cm. Skala robi tu konkretną robotę: im większa piłka względem psa, tym trudniej w ogóle objąć pokrowiec szczęką. Przypadkom dużych ras poświęciliśmy więcej miejsca w przewodniku po piłkach pasterskich dla dużych ras.
Pytania, które właściciele naprawdę zadają
Mój pies jest między rozmiarami. Co robić?
Wybierz większy. Jeśli masz zapamiętać z tej strony jedną zasadę, niech to będzie ta. Piłka odrobinę za duża nadal uruchamia instynkt pasterski, a pies przyzwyczaja się do niej w ciągu mniej więcej tygodnia. Piłka odrobinę za mała przestaje w ogóle działać jak piłka pasterska, bo pies może ją podnieść. Z tych dwóch błędów ten większy kosztuje znacznie mniej.
Mam mieszańca. Jaki rozmiar?
Kieruj się budową, nie nazwą. Wybierz rasę, którą twój pies najbardziej przypomina, i sprawdź wysokość w kłębie oraz wagę w tabeli. Jeśli twój mieszaniec mierzy i waży tyle co dorosły Owczarek australijski, zamawiaj jak dla owczarka. Rodowód nie ma tu nic do rzeczy.
Mój pies to jeszcze szczeniak. Kupować na teraz czy na później?
Kup na rozmiar, jaki twój pies będzie miał za dwanaście miesięcy. Szczeniak szybko dorasta do piłki 75 cm, a potem korzysta z niej latami. Wyjątkiem są bardzo małe szczenięta — tam 45 cm to rozsądny start, choć po dorośnięciu psa pewnie przyjdzie ochota na drugi rozmiar.
Mój pies niszczy każdą piłkę, jaką kupuję
W takim razie rozmiar liczy się dla ciebie podwójnie. Tania piłka gimnastyczna rzadko przetrwa psa, który zawzięcie dobiera się zębami do powierzchni. Piłka pasterska jest budowana z myślą o takim traktowaniu: pokrowiec balistyczny to warstwa, która bierze na siebie zęby i pazury, a przy dobrze dobranym rozmiarze pies w ogóle nie jest w stanie porządnie jej chwycić. Nic nie jest niezniszczalne, ale jeśli piłka wewnętrzna kiedyś ucierpi, wymieniasz tylko tę część. Wybór większego rozmiaru pomaga tu bardziej niż cokolwiek innego. Porównanie z innymi rzeczami, których ludzie próbują, znajdziesz w tekście o tym, co się sprawdza, a co się zużywa.
W razie wątpliwości — rozmiar w górę
Warto to powtórzyć, bo rozstrzyga większość granicznych przypadków. Wypadasz dokładnie na granicy dwóch rozmiarów? Idziesz w górę. Kupujesz dla szczeniaka, który jeszcze rośnie? Ta sama odpowiedź.
Rozmiar za duży kosztuje cię trochę niezdarny pierwszy tydzień, zanim pies nauczy się operować piłką. Rozmiar za mały kosztuje cię piłkę, która nigdy nie zadziała jako pasterska.
Uwaga o pompowaniu
Żeby dobór rozmiaru miał sens, piłka musi być napompowana do pełna i twardo. Napompowana do połowy piłka 75 cm zachowuje się jak 60 cm: miękka, luźna i łatwa do chwycenia. Napompuj ją porządnie przed pierwszą sesją.
Pompowane piłki tracą też z upływem tygodni odrobinę powietrza. To zwykła fizyka. Sprawdzaj twardość co dwa tygodnie i dopompuj, gdy piłka zaczyna robić się miękka.
Nadal masz wątpliwości?
Jeśli pies jest już zmierzony, a ty wciąż wahasz się między dwoma rozmiarami, napisz nam rasę, wysokość w kłębie i wagę, a powiemy, który rozmiar byśmy wybrali. Wszystkim oszczędza to zwrotu.
Wszystkie cztery rozmiary znajdziesz w sklepie, a przewodnik po rozmiarach zawiera tę samą tabelę z rysunkami pomiarowymi.